του Χρήστου Δημήτρη
Πηγή: ΒΑΘΥ ΠΡΑΣΙΝΟ. Η φωνή της Αριστεράς του ΠΑ.ΣΟ.Κ.
Μετά το σπάσιμο της χρηματοπιστωτικής φούσκας το 2007, αποτέλεσμα του ανεξέλεγκτου κερδοσκοπικού ράλι της κυρίαρχης παγκοσμίως νεοφιλελεύθερης απληστίας, και παρά τους όρκους των Ευρωπαίων, πως έλαβαν το μάθημά τους από το ταρακούνημα της παγκόσμιας οικονομίας, σήμερα βιώνουμε τη μεγαλύτερη επίθεση του καπιταλισμού για να πάρει πίσω όσα παραχωρούσε στον κόσμο της εργασίας όταν το αντίπαλο δέος του σοσιαλισμού τους τρόμαζε και τους ανησυχούσε. Σε αυτή την προσπάθεια κατάφεραν να υποτάξουν σύσσωμη τη σοσιαλδημοκρατία, με πρώτη και καλύτερη την ελληνική, που δέχτηκε άνευ όρων και ορίων να κάνει τη χώρα το πρώτο μεγάλο κοινωνικό πειραματόζωο.
ΑΓΩΝΙΖΕΤΑΙ με νύχια και δόντια η ταπεινή Πορτογαλία να κρατηθεί έξω από τις δαγκάνες της τρόικας. Πού είναι το κακό; Και όμως, το ευρωπαϊκό κατεστημένο εκνευρίζεται που η Πορτογαλία δεν υπακούει, να μπει και αυτή στο κλουβί! “Για ποια κρίση χρέους μιλάνε;” αναρωτήθηκε στο πρόσφατο άρθρο του, που δημοσιεύτηκε στο “Βήμα της Κυριακής”, ο νομπελίστας οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν. Κρίση χρέους είχε η Ελλάδα. Η Ιρλανδία, που αιχμαλώτισαν στην τρόικα και η Βρετανία, που η κυβέρνηση Κάμερον την βάζει στο τούνελ της λιτότητας, δεν είχαν κρίση χρέους.
Προτού ξεσπάσει η κρίση, -σημειώνει ο Π. Κρούγκμαν-, οι συντηρητικοί δεν είχαν παρά μόνον διθυράμβους να ξεστομίσουν για την Ιρλανδία - μια χώρα με χαμηλούς φόρους και χαμηλές δημόσιες δαπάνες σε σχέση με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Στον Δείκτη Οικονομικής Ελευθερίας του συντηρητικού Ηeritage Foundation, η Ιρλανδία ξεπερνούσε κάθε άλλο δυτικό κράτος. Τι συνέβη;
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ είναι οι ανεξέλεγκτες ιδιωτικές τράπεζες, που το παράκαναν στα χρόνια της ευημερίας, δημιουργώντας μια τεράστια φούσκα στην αγορά ακινήτων. “Όταν η φούσκα έσκασε, τα έσοδα εξανεμίστηκαν, προκαλώντας έκρηξη στο έλλειμμα, αλλά και στο δημόσιο χρέος, καθώς η κυβέρνηση κατέληξε να αναλάβει τα χρέη των ιδιωτικών τραπεζών. Η Βρετανία δεν υποφέρει από κρίση χρέους. Ο Ντέιβιντ Κάμερον, που ανέλαβε την πρωθυπουργία τον περασμένο Μάιο, πραγματοποιεί μια απότομη στροφή προς τη λιτότητα. Αυτό όμως έγινε κατ΄ επιλογήν, όχι κατόπιν πίεσης από την αγορά. Η βρετανική οικονομία, που έδειχνε νωρίτερα να ανακάμπτει, επέστρεψε σε αρνητικό πρόσημο στο τέταρτο τρίμηνο του 2010. Η περιβόητη αύξηση στην επιχειρηματική εμπιστοσύνη, που υποτίθεται πως θα εξισορροπούσε τις δραματικές παρενέργειες της περικοπής μισού εκατομμυρίου θέσεων εργασίας στον δημόσιο τομέα, δεν υλοποιήθηκε ώς τώρα.” Εδώ δεν πρόκειται για διαχείριση της κρίσης. Εδώ αναπτύσσεται μια συνολική επίθεση σε βάρος της εργασίας και του κοινωνικού κράτους και ασκείται πίεση όσες χώρες είναι αδύναμες οικονομικά και πολιτικά, θα γίνουν κυριολεκτικά όμηροι και πειθήνια όργανα των δανειστών τους.
ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΗΚΑ από την είδηση πως οι τροϊκανοί επισκέφτηκαν την μικρή επιχείρηση τυποποίησης γάλακτος “ΝΕΟΓΑΛ” για να ζητήσουν από τους επιχειρηματίες εξηγήσεις, γιατί δεν επέμειναν στην επιχειρησιακή σύμβαση που προέβλεπε μειώσεις μισθών 9% και την πήραν πίσω τηρώντας την κλαδική συμφωνία! Όχι μόνο διατάσσουν, αλλά ασκούν και άμεσα ανακρίσεις, σαν την Γκεστάπο της περίοδο της κατοχής. Τι σας νοιάζει, ρε λεβέντες, πόσα θα δώσει μια ιδιωτική επιχείρηση στους εργαζόμενους; Ελεύθερες δεν είναι οι συμφωνίες στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες και στις οικονομίες της αγοράς; Δεν μπορούσαν άραγε να ρωτήσουν και να μάθουν γιατί υποχώρησε η “ΝΕΟΓΑΛ”; Ασφαλώς και μπορούσαν. Απλώς μπήκαν στον κόπο να ταξιδέψουν μέχρι τη Δράμα για να συμβολίσουν και μεγιστοποιήσουν το μήνυμα.
ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ είναι σαφές. Αυτοί αποφασίζουν και η κυβέρνηση των προθύμων υπακούει και αρκετές φορές επαυξάνει! Σε μια χώρα που η οικονομία της στηρίζεται στην κατανάλωση και τις εισαγωγές, θα μειώσουν δραματικά -λένε- το κόστος εργασίας για να γίνει ανταγωνιστική! Με τέτοιες ανοησίες δεν περνάς ούτε το πρώτο έτος της ΑΣΟΕΕ. Πλην όμως βρήκαν τους “μπαχαλάκηδες” της εξουσίας έτοιμους να δεσμεύσουν τη χώρα και τα περιουσιακά της στοιχεία για τα τριάντα προσεχή χρόνια. Και εντάξει, υπάρχουν πρόθυμοι για τα τρία πρώτα χρόνια που ζήτησε ο Γιώργος. Εμ και για τριάντα; Τόσο ακριβό είναι το ενοίκιο;
Παρασκευή 11 Φεβρουαρίου 2011
Δύο αντίρροπες πολιτικές τάσεις χαρακτηρίζουν την ελληνική κοινωνία
Πηγή: ΒΑΘΥ ΠΡΑΣΙΝΟ. Η φωνή της Αριστεράς του ΠΑ.ΣΟ.Κ.
Tην πρόσληψη της οικονομικής κρίσης και τη σύνδεσή της με ιδεολογικές και πολιτικές πρακτικές ερεύνησε το Εργαστήριο Κοινωνικής και Πειραματικής Ψυχολογίας του Πάντειου Πανεπιστημίου. Η έρευνα κατέδειξε ότι η κοινωνία είναι διχασμένη σε δύο επίπεδα –σε επίπεδο γενεών, με κορύφωση το ασφαλιστικό, και σε κοινωνικό και ταξικό επίπεδο– για τα οποία «δεν υπάρχει σαφής και συγκροτημένη εναλλακτική λύση», όπως σχολίασε ο επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, Σάββας Ρομπόλης. Βάσει της έρευνας, εντοπίζονται δύο τάσεις στην πρόσληψη της οικονομικής κρίσης, με διαφορετική πολιτική ταυτότητα, διαφορετική αξιακή, εργασιακή, ιδεολογική ταυτότητα και διαφορετικές κοινωνικές λογικές. Αυτές οι δύο τάσεις ταυτοποιούν διαφορετικά τον αδύναμο κρίκο της ελληνικής κοινωνίας, παραπέμπουν σε διαφορετική αίσθηση της προσωπικής ευαλωτότητας και οδηγούν σε διαφορετικές μορφές πολιτικής συμμετοχής.
Όπως εξήγησαν οι ερευνητές, η πρώτη από αυτές τις τάσεις προχωρά σε μια συμβιβασμένη και διαπιστωτική προσέγγιση της οικονομικής κρίσης. Ιδεολογικά, κυριαρχεί στο χώρο του Κέντρου, της Δεξιάς και της Άκρα Δεξιάς και θεωρεί πως για τη διαφθορά στην ελληνική κοινωνία ευθύνονται οι πολίτες. Την υποστηρίζουν άτομα με χαμηλή ευαλωτότητα επιβίωσης, που ανήκουν στο εργασιακά λιγότερο ενεργό τμήμα του ελληνικού πληθυσμού. Αυτοί πριμοδοτούν το συντηρητισμό και τον ατομικισμό και αισθάνονται κοντά σε χώρες που ενσαρκώνουν τη δυτική οικονομική κυριαρχία, δικαιολογούν το σύστημα, είναι υπέρ της υψηλής κοινωνικής κυριαρχίας, έχουν χαμηλό μειονοκεντρισμό, ενώ συμμετέχουν σε κόμματα και συνδικάτα.
Η δεύτερη τάση αποτελεί μια κριτική και καταγγελτική προσέγγιση της οικονομικής κρίσης.
Ιδεολογικά κυριαρχεί στο χώρο της Αριστεράς και της Άκρας Αριστεράς, θεωρεί πως για τη διαφθορά της ελληνικής κοινωνίας ευθύνονται οι πολιτικοί ενώ την υποστηρίζουν άτομα με υψηλή ευαλωτότητα επιβίωσης, που ανήκουν στο εργασιακά περισσότερο ενεργό τμήμα του ελληνικού πληθυσμού. Αυτοί πριμοδοτούν την αυθυπέρβαση, αισθάνονται κοντά σε χώρες της νέας παγκοσμιοποίησης, ταυτίζονται με «χώρες της κρίσης», καθώς και βαλκανικές και μεσογειακές χώρες. Τέλος, δεν δικαιολογούν το σύστημα, είναι υπέρ της χαμηλής κοινωνικής κυριαρχίας, και έχουν υψηλό μειονοκεντρισμό –δηλαδή πριμοδοτούν τη μη πλειοψηφία. Όσοι εντάσσονται στην τάση αυτή, δημοσιοποιούν την πολιτική τους έκφραση και εκδηλώνουν κινηματική συμπεριφορά.
Η διεθνής οικονομική κρίση και η έξοδος από αυτή
Πρώτο άξονα διερεύνησης αποτέλεσαν τα αίτια της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Οι περισσότεροι από τους ερωτηθέντες θεώρησαν βασικότερη αιτία της την ανεπάρκεια του πολιτικού συστήματος, με δεύτερη δημοφιλέστερη απάντηση τη δολιότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Αναφορικά με τους υπεύθυνους της ελληνικής οικονομικής κρίσης, οι ερωτηθέντες καλούνταν να επιλέξουν ανάμεσα στο διεθνή παράγοντα (Ε.Ε., Η.Π.Α., παγκοσμιοποίηση, χρηματοπιστωτικοί οίκοι), το μεγάλο κεφάλαιο (εργοδότες και τράπεζες), τα λαϊκά και «ακραία» στρώματα (ακρο-αριστεροί, μετανάστες, εργαζόμενοι) και την «ελληνικότητά» μας (ελληνικό κράτος, ελληνική νοοτροπία, προηγούμενες κυβερνήσεις) –με την τελευταία να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό υπαιτιότητας.
Ως προς τους τρόπους διαχείρισης της οικονομικής κρίσης, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων τάχθηκε υπέρ του δημοσιονομικού εξορθολογισμού και της ανάπτυξης, δηλαδή την παροχή κινήτρων στον επιχειρησιακό κόσμο, τα ελεγκτικά μέτρα που θα πατάξουν τη φοροδιαφυγή και τη μείωση της σπατάλης των δημόσιων υπηρεσιών. Άλλοι τρόποι αντιμετώπισης, όπως η φορολόγηση του μεγάλου κεφαλαίου και η ενίσχυση του κράτους-πρόνοιας, θεωρήθηκαν λιγότερο αποτελεσματικοί από τους συμμετέχοντες.
Τέλος, στην ερώτηση πότε θα βγούμε από την οικονομική κρίση, το 50,4% απάντησε από το 2020 και μετά.
Ομφαλοσκοπώντας
Η ευθύνη για τη διαφθορά στην ελληνική κοινωνία αποδόθηκε από το 78,5% των ερωτηθέντων στους πολιτικούς. Μόνο το 21,5% εξ αυτών θεωρεί υπεύθυνους για τη διαφθορά τους πολίτες.
Στην αυτοτοποθέτηση των ερωτηθέντων στην πολιτική κλίμακα, το 33,14% δήλωσε ότι πρόσκειται στο κέντρο, το 26,93% στην αριστερά, το 13,25% απόλυτα αριστερά, το 12,32% δεξιά, το 4,67% απόλυτα δεξιά και το 9,69% αρνήθηκε να δηλώσει πολιτική προτίμηση.
Όπως εξήγησαν οι ερευνητές, οι απόψεις αυτών που δήλωσαν να έχουν κεντρώες πολιτικές πεποιθήσεις ταυτίζονταν συστηματικά με αυτών της δεξιάς. Πιο συγκεκριμένα, αυτές οι συμπορευόμενες ομάδες υποστηρίζουν ότι οι πολίτες ευθύνονται για την πολιτική και οικονομική παρακμή των ευρωπαϊκών κοινωνιών, τάσσονται υπέρ της ανοχής της ελαστικής εργασίας και θεωρούν υπαίτιους της οικονομικής κρίσης τα λαϊκά και «ακραία» στρώματα, ενώ δεν κρατούν κριτική στάση απέναντι στο πολιτικό σύστημα.
Όσοι πρόσκεινται στη δεξιά υποστήριξαν την ευθυδικία, ενώ όσοι τάσσονταν υπέρ αριστερών ιδεών υπογράμμισαν τη σημασία της ισότητας και της ανάγκης. Δηλαδή, υποστήριξαν ότι οι παροχές πρέπει να είναι ίσες για όλους και για όλα τα κράτη, και ανάλογες των αναγκών του καθενός και του κάθε κράτους αντίστοιχα.
Σε επίπεδο αξιολόγησης των αξιών, πιο δημοφιλής ήταν η αξία της καλής προαίρεσης και τελευταία στην κλίμακα αξιολόγησης ήρθε η συμμόρφωση. Υψηλότερης σημασίας για αυτούς που φέρονται να αποδέχονται περισσότερο το υπάρχον σύστημα είναι η αξία της εξουσίας, η επίτευξη των στόχων και η ασφάλεια. Στους συμμετέχοντες που συγκλίνουν με τις αριστερές αντιλήψεις υπερτερεί η καλή προαίρεση, η οικουμενικότητα και η αυτοστόχευση, δηλαδή η ανεξαρτησία και η δημιουργικότητα.
Στην ομάδα των αριστερών πεποιθήσεων περιλαμβάνονταν οικονομικά ενεργοί πολίτες. Αντίθετα, στην ομάδα με τις δεξιές αντιλήψεις εντάσσονταν οικονομικά ανενεργοί πολίτες, δηλαδή κυρίως συνταξιούχοι και φοιτητές. Οι ερευνητές σχολίασαν την εντυπωσιακή παρουσία των φοιτητών στη λιγότερο καταγγελτική ομάδα, λέγοντας ότι στους φοιτητές παρατηρήθηκε το φαινόμενο ναι μεν να βλέπουν το μέλλον δύσκολο, αλλά να μην αντιδρούν άμεσα στο παρόν.
Στην αίσθηση εγγύτητας με άλλους λαούς, οι ερωτηθέντες αισθάνονται πιο κοντά με τις χώρες της Μεσογείου, τις Ορθόδοξες και με τις χώρες της κρίσης, ενώ τη μεγαλύτερη απόσταση νιώθουν με τις μη δυτικές αναπτυσσόμενες χώρες. Όσον αφορά στην εμπιστοσύνη σε επιμέρους τομείς, τη μεγαλύτερη αξιοπιστία απολαμβάνει η Γαλλία με πολύ υψηλά ποσοστά να σημειώνονται στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, της οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας. Στην τεχνολογία προϊόντων, αντίθετα, υπερέχουν η Γερμανία και η Ιαπωνία.
Στον προσανατολισμό της κοινωνικής κυριαρχίας, η αποδοχή και η ενδεχόμενη επιδίωξη των κοινωνικών ανισοτήτων υποστηρίχθηκε από το 9% των ερωτηθέντων ενώ το 91% ψήφισε κατά αυτών.
Τέλος, στην ερώτηση «Σε τι κοινωνία ζούμε;», υψηλότερα ποσοστά συγκέντρωσε η κοινωνία της διακινδύνευσης, ενώ άλλες επιλογές ήταν η πλουραλιστική κοινωνία πολλαπλών δυνατοτήτων, γνώσης και ευκαιριών, καθώς και η κοινωνία συμμόρφωσης, παρακμής και καταστολής.
Ο Σάββας Ρομπόλης, σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, διέκρινε μια γενικευμένη απαισιοδοξία, ανεξαρτήτου σκεπτικού. Επισήμανε την παρουσία των φοιτητών στην πλευρά των πιο συμβιβασμένων ατόμων και υπογράμμισε ότι «Η κοινωνία είναι διχασμένη σε δύο επίπεδα. Σε επίπεδο γενεών, με κορύφωση το ασφαλιστικό και σε κοινωνικό και ταξικό επίπεδο». Τέλος, διευκρίνισε ότι «η κρίση είναι πολυπαραγοντική και στις δύο ομάδες. Και στους δύο πόλους, αυτό που μπορούμε ξεκάθαρα να διακρίνουμε είναι ότι δεν υπάρχει σαφής και συγκροτημένη εναλλακτική λύση».
Η ταυτότητα της έρευνας
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Κοινωνικής και Πειραματικής Ψυχολογίας του Πάντειου Πανεπιστημίου, και συγκεκριμένα από την ερευνητική ομάδα των Στάμου Παπαστάμου, Γεράσιμου Προδρομίτη και Ξένιας Χρυσοχόου, με την αρωγή φοιτητών και φοιτητριών. Διεξήχθη από τις 14 Νοέμβρη έως τις 9 Δεκέμβρη 2010 στο Λεκανοπέδιο Αττικής, ανάμεσα σε 1.177 άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω, με τη μέθοδο των συνεντεύξεων με ερωτηματολόγια κλειστών
απαντήσεων.
Tην πρόσληψη της οικονομικής κρίσης και τη σύνδεσή της με ιδεολογικές και πολιτικές πρακτικές ερεύνησε το Εργαστήριο Κοινωνικής και Πειραματικής Ψυχολογίας του Πάντειου Πανεπιστημίου. Η έρευνα κατέδειξε ότι η κοινωνία είναι διχασμένη σε δύο επίπεδα –σε επίπεδο γενεών, με κορύφωση το ασφαλιστικό, και σε κοινωνικό και ταξικό επίπεδο– για τα οποία «δεν υπάρχει σαφής και συγκροτημένη εναλλακτική λύση», όπως σχολίασε ο επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, Σάββας Ρομπόλης. Βάσει της έρευνας, εντοπίζονται δύο τάσεις στην πρόσληψη της οικονομικής κρίσης, με διαφορετική πολιτική ταυτότητα, διαφορετική αξιακή, εργασιακή, ιδεολογική ταυτότητα και διαφορετικές κοινωνικές λογικές. Αυτές οι δύο τάσεις ταυτοποιούν διαφορετικά τον αδύναμο κρίκο της ελληνικής κοινωνίας, παραπέμπουν σε διαφορετική αίσθηση της προσωπικής ευαλωτότητας και οδηγούν σε διαφορετικές μορφές πολιτικής συμμετοχής.
Όπως εξήγησαν οι ερευνητές, η πρώτη από αυτές τις τάσεις προχωρά σε μια συμβιβασμένη και διαπιστωτική προσέγγιση της οικονομικής κρίσης. Ιδεολογικά, κυριαρχεί στο χώρο του Κέντρου, της Δεξιάς και της Άκρα Δεξιάς και θεωρεί πως για τη διαφθορά στην ελληνική κοινωνία ευθύνονται οι πολίτες. Την υποστηρίζουν άτομα με χαμηλή ευαλωτότητα επιβίωσης, που ανήκουν στο εργασιακά λιγότερο ενεργό τμήμα του ελληνικού πληθυσμού. Αυτοί πριμοδοτούν το συντηρητισμό και τον ατομικισμό και αισθάνονται κοντά σε χώρες που ενσαρκώνουν τη δυτική οικονομική κυριαρχία, δικαιολογούν το σύστημα, είναι υπέρ της υψηλής κοινωνικής κυριαρχίας, έχουν χαμηλό μειονοκεντρισμό, ενώ συμμετέχουν σε κόμματα και συνδικάτα.
Η δεύτερη τάση αποτελεί μια κριτική και καταγγελτική προσέγγιση της οικονομικής κρίσης.
Ιδεολογικά κυριαρχεί στο χώρο της Αριστεράς και της Άκρας Αριστεράς, θεωρεί πως για τη διαφθορά της ελληνικής κοινωνίας ευθύνονται οι πολιτικοί ενώ την υποστηρίζουν άτομα με υψηλή ευαλωτότητα επιβίωσης, που ανήκουν στο εργασιακά περισσότερο ενεργό τμήμα του ελληνικού πληθυσμού. Αυτοί πριμοδοτούν την αυθυπέρβαση, αισθάνονται κοντά σε χώρες της νέας παγκοσμιοποίησης, ταυτίζονται με «χώρες της κρίσης», καθώς και βαλκανικές και μεσογειακές χώρες. Τέλος, δεν δικαιολογούν το σύστημα, είναι υπέρ της χαμηλής κοινωνικής κυριαρχίας, και έχουν υψηλό μειονοκεντρισμό –δηλαδή πριμοδοτούν τη μη πλειοψηφία. Όσοι εντάσσονται στην τάση αυτή, δημοσιοποιούν την πολιτική τους έκφραση και εκδηλώνουν κινηματική συμπεριφορά.
Η διεθνής οικονομική κρίση και η έξοδος από αυτή
Πρώτο άξονα διερεύνησης αποτέλεσαν τα αίτια της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Οι περισσότεροι από τους ερωτηθέντες θεώρησαν βασικότερη αιτία της την ανεπάρκεια του πολιτικού συστήματος, με δεύτερη δημοφιλέστερη απάντηση τη δολιότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Αναφορικά με τους υπεύθυνους της ελληνικής οικονομικής κρίσης, οι ερωτηθέντες καλούνταν να επιλέξουν ανάμεσα στο διεθνή παράγοντα (Ε.Ε., Η.Π.Α., παγκοσμιοποίηση, χρηματοπιστωτικοί οίκοι), το μεγάλο κεφάλαιο (εργοδότες και τράπεζες), τα λαϊκά και «ακραία» στρώματα (ακρο-αριστεροί, μετανάστες, εργαζόμενοι) και την «ελληνικότητά» μας (ελληνικό κράτος, ελληνική νοοτροπία, προηγούμενες κυβερνήσεις) –με την τελευταία να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό υπαιτιότητας.
Ως προς τους τρόπους διαχείρισης της οικονομικής κρίσης, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων τάχθηκε υπέρ του δημοσιονομικού εξορθολογισμού και της ανάπτυξης, δηλαδή την παροχή κινήτρων στον επιχειρησιακό κόσμο, τα ελεγκτικά μέτρα που θα πατάξουν τη φοροδιαφυγή και τη μείωση της σπατάλης των δημόσιων υπηρεσιών. Άλλοι τρόποι αντιμετώπισης, όπως η φορολόγηση του μεγάλου κεφαλαίου και η ενίσχυση του κράτους-πρόνοιας, θεωρήθηκαν λιγότερο αποτελεσματικοί από τους συμμετέχοντες.
Τέλος, στην ερώτηση πότε θα βγούμε από την οικονομική κρίση, το 50,4% απάντησε από το 2020 και μετά.
Ομφαλοσκοπώντας
Η ευθύνη για τη διαφθορά στην ελληνική κοινωνία αποδόθηκε από το 78,5% των ερωτηθέντων στους πολιτικούς. Μόνο το 21,5% εξ αυτών θεωρεί υπεύθυνους για τη διαφθορά τους πολίτες.
Στην αυτοτοποθέτηση των ερωτηθέντων στην πολιτική κλίμακα, το 33,14% δήλωσε ότι πρόσκειται στο κέντρο, το 26,93% στην αριστερά, το 13,25% απόλυτα αριστερά, το 12,32% δεξιά, το 4,67% απόλυτα δεξιά και το 9,69% αρνήθηκε να δηλώσει πολιτική προτίμηση.
Όπως εξήγησαν οι ερευνητές, οι απόψεις αυτών που δήλωσαν να έχουν κεντρώες πολιτικές πεποιθήσεις ταυτίζονταν συστηματικά με αυτών της δεξιάς. Πιο συγκεκριμένα, αυτές οι συμπορευόμενες ομάδες υποστηρίζουν ότι οι πολίτες ευθύνονται για την πολιτική και οικονομική παρακμή των ευρωπαϊκών κοινωνιών, τάσσονται υπέρ της ανοχής της ελαστικής εργασίας και θεωρούν υπαίτιους της οικονομικής κρίσης τα λαϊκά και «ακραία» στρώματα, ενώ δεν κρατούν κριτική στάση απέναντι στο πολιτικό σύστημα.
Όσοι πρόσκεινται στη δεξιά υποστήριξαν την ευθυδικία, ενώ όσοι τάσσονταν υπέρ αριστερών ιδεών υπογράμμισαν τη σημασία της ισότητας και της ανάγκης. Δηλαδή, υποστήριξαν ότι οι παροχές πρέπει να είναι ίσες για όλους και για όλα τα κράτη, και ανάλογες των αναγκών του καθενός και του κάθε κράτους αντίστοιχα.
Σε επίπεδο αξιολόγησης των αξιών, πιο δημοφιλής ήταν η αξία της καλής προαίρεσης και τελευταία στην κλίμακα αξιολόγησης ήρθε η συμμόρφωση. Υψηλότερης σημασίας για αυτούς που φέρονται να αποδέχονται περισσότερο το υπάρχον σύστημα είναι η αξία της εξουσίας, η επίτευξη των στόχων και η ασφάλεια. Στους συμμετέχοντες που συγκλίνουν με τις αριστερές αντιλήψεις υπερτερεί η καλή προαίρεση, η οικουμενικότητα και η αυτοστόχευση, δηλαδή η ανεξαρτησία και η δημιουργικότητα.
Στην ομάδα των αριστερών πεποιθήσεων περιλαμβάνονταν οικονομικά ενεργοί πολίτες. Αντίθετα, στην ομάδα με τις δεξιές αντιλήψεις εντάσσονταν οικονομικά ανενεργοί πολίτες, δηλαδή κυρίως συνταξιούχοι και φοιτητές. Οι ερευνητές σχολίασαν την εντυπωσιακή παρουσία των φοιτητών στη λιγότερο καταγγελτική ομάδα, λέγοντας ότι στους φοιτητές παρατηρήθηκε το φαινόμενο ναι μεν να βλέπουν το μέλλον δύσκολο, αλλά να μην αντιδρούν άμεσα στο παρόν.
Στην αίσθηση εγγύτητας με άλλους λαούς, οι ερωτηθέντες αισθάνονται πιο κοντά με τις χώρες της Μεσογείου, τις Ορθόδοξες και με τις χώρες της κρίσης, ενώ τη μεγαλύτερη απόσταση νιώθουν με τις μη δυτικές αναπτυσσόμενες χώρες. Όσον αφορά στην εμπιστοσύνη σε επιμέρους τομείς, τη μεγαλύτερη αξιοπιστία απολαμβάνει η Γαλλία με πολύ υψηλά ποσοστά να σημειώνονται στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, της οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας. Στην τεχνολογία προϊόντων, αντίθετα, υπερέχουν η Γερμανία και η Ιαπωνία.
Στον προσανατολισμό της κοινωνικής κυριαρχίας, η αποδοχή και η ενδεχόμενη επιδίωξη των κοινωνικών ανισοτήτων υποστηρίχθηκε από το 9% των ερωτηθέντων ενώ το 91% ψήφισε κατά αυτών.
Τέλος, στην ερώτηση «Σε τι κοινωνία ζούμε;», υψηλότερα ποσοστά συγκέντρωσε η κοινωνία της διακινδύνευσης, ενώ άλλες επιλογές ήταν η πλουραλιστική κοινωνία πολλαπλών δυνατοτήτων, γνώσης και ευκαιριών, καθώς και η κοινωνία συμμόρφωσης, παρακμής και καταστολής.
Ο Σάββας Ρομπόλης, σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, διέκρινε μια γενικευμένη απαισιοδοξία, ανεξαρτήτου σκεπτικού. Επισήμανε την παρουσία των φοιτητών στην πλευρά των πιο συμβιβασμένων ατόμων και υπογράμμισε ότι «Η κοινωνία είναι διχασμένη σε δύο επίπεδα. Σε επίπεδο γενεών, με κορύφωση το ασφαλιστικό και σε κοινωνικό και ταξικό επίπεδο». Τέλος, διευκρίνισε ότι «η κρίση είναι πολυπαραγοντική και στις δύο ομάδες. Και στους δύο πόλους, αυτό που μπορούμε ξεκάθαρα να διακρίνουμε είναι ότι δεν υπάρχει σαφής και συγκροτημένη εναλλακτική λύση».
Η ταυτότητα της έρευνας
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Κοινωνικής και Πειραματικής Ψυχολογίας του Πάντειου Πανεπιστημίου, και συγκεκριμένα από την ερευνητική ομάδα των Στάμου Παπαστάμου, Γεράσιμου Προδρομίτη και Ξένιας Χρυσοχόου, με την αρωγή φοιτητών και φοιτητριών. Διεξήχθη από τις 14 Νοέμβρη έως τις 9 Δεκέμβρη 2010 στο Λεκανοπέδιο Αττικής, ανάμεσα σε 1.177 άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω, με τη μέθοδο των συνεντεύξεων με ερωτηματολόγια κλειστών
απαντήσεων.
«Μεγάλη Κοινωνία» ή Ανύπαρκτη Κυβέρνηση;
του Ηλία Παπαδόπουλου | 5 Φεβρουαρίου 2011
Αρκετή συζήτηση γίνεται τον τελευταίο καιρό στη Μεγάλη Βρετανία για την πολιτική της «Μεγάλης Κοινωνίας» (Big Society), που αποτέλεσε βασική διακήρυξη της κυβέρνησης Συντηρητικών-Φιλελεύθερων Δημοκρατών, μαζί φυσικά με τις περικοπές κυβερνητικών δαπανών.
Αρκετή συζήτηση γίνεται τον τελευταίο καιρό στη Μεγάλη Βρετανία για την πολιτική της «Μεγάλης Κοινωνίας» (Big Society), που αποτέλεσε βασική διακήρυξη της κυβέρνησης Συντηρητικών-Φιλελεύθερων Δημοκρατών, μαζί φυσικά με τις περικοπές κυβερνητικών δαπανών.
Για τι ακριβώς πρόκειται; Η αλήθεια είναι ότι το περιεχόμενο της εν λόγω ιδέας είναι λίγο έως πολύ θολό, με τον κάθε έναν, οπαδό ή εχθρό, να της δίνει διαφορετικό νόημα. Εν συντομία, η κυβέρνηση φαίνεται να την ταυτίζει με μια πολιτική αποκέντρωσης που αποσκοπεί σε μεγαλύτερη αυτονομία των τοπικών αρχών, ταυτόχρονα με τη μεταφορά της παροχής υπηρεσιών (υγεία, στέγαση κ.τ.λ.) σε εθελοντικούς φορείς και ιδιώτες.
Φυσικά, όπως και κάθε ιδέα, έχει θετικές και αρνητικές πλευρές. Πρόσφατα παρευρέθηκα σε συζήτηση όπου βουλευτής του Συντηρητικού Κόμματος υπερασπίστηκε την εν λόγω πολιτική, καθώς επέτρεπε σε οργανώσεις πολιτών της περιφέρειάς του να υλοποιούν χρήσιμα έργα, όπως η δημιουργία εργατικών εστιών και η εγκατάσταση δικτύου οπτικών ινών για ταχύτατη πρόσβαση στο Διαδίκτυο χωρίς τον ασφυκτικό εναγκαλισμό της κεντρικής κυβέρνησης και με σημαντικά χαμηλότερο κόστος. Ως εδώ όλα καλά. Ποιος δεν θα ήθελε μεγαλύτερη αυτονομία για την τοπική του κοινότητα, η οποία άλλωστε γνωρίζει πολύ καλύτερα τα προβλήματα και τις ανάγκες της απ' ότι μια κεντρική και, ενδεχομένως απομακρυσμένη, κυβέρνηση.
Η «Μεγάλη Κοινωνία» όμως δεν σταματά εδώ. Οι υπόλοιποι συνομιλητές του βουλευτή ήταν επιφυλακτικοί, θεωρώντας ότι το σχέδιο αποτελεί προπέτασμα καπνού για σημαντικές περικοπές στην κοινωνική πολιτική και γενικότερα για διάλυση του μοντέλου που επί δεκαετίες χτιζόταν στη χώρα (π.χ., το Εθνικό Σύστημα Υγείας, αν και πολυέξοδο, θεωρήθηκε μια από τις μεγάλες επιτυχίες της εποχής Blair).
Πρόσφατο άρθρο του Guardian κάνει λόγο για άλλη μια πιθανή συνέπεια: οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις δημιουργούν ζητήματα διαφάνειας και λογοδοσίας της κυβέρνησης, καθώς οι φορείς που αναμένεται να λάβουν υπό τον έλεγχό τους ζητήματα που ανήκαν στην κυβέρνηση δεν υπόκεινται στην Freedom of Information Act, με αποτέλεσμα μειωμένη δυνατότητα ελέγχου.
Αδιαμφισβήτητα, το να δοθεί περισσότερη αυτονομία στις τοπικές κοινότητες και κυβερνήσεις είναι καλό. Σε καμία περίπτωση όμως δεν είναι το ίδιο με το να εγκαταλείψει το κράτος την κοινωνική πολιτική στα χέρια εθελοντών και ιδιωτών. Ζητήματα όπως η υγεία απαιτούν σχεδιασμό και οργάνωση σε κεντρικό επίπεδο. Και με την μεσαία τάξη, η οποία κατά κανόνα είναι η πλέον δραστηριοποιημένη σε θέματα εθελοντισμού και προσφοράς στην κοινότητα, να πιέζεται (“squeezed middle” είναι ο όρος που χρησιμοποιεί ο αρχηγός της αντιπολίτευσης, Ed Milliband), ο αριθμός και η δυνατότητά της για εθελοντισμό αναμένεται να μειωθεί.
Με το Συντηρητικό κόμμα να έχει σχεδόν πάγια θέση του τις περικοπές, η καχυποψία απέναντι στην ρητορική της «Μεγάλης Κοινωνίας» φαίνεται δικαιολογημένη. Ήδη οι αντίπαλοι των περικοπών υποστηρίζουν ότι τα μέτρα είναι πολύ βαρύτερα απ' όσο χρειάζεται η χώρα, σε σχέση με το έλλειμμά της, ενώ οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι από την ανεργία που δημιουργείται, το κράτος θα οδηγηθεί σε μεγαλύτερες δαπάνες για σχετικά επιδόματα.
Βρισκόμαστε μπροστά σε μια επίθεση σε κεκτημένα δεκαετιών. Μια εκ των συζητητών για το θέμα της «Μεγάλης Κοινωνίας» την παρομοίασε, ίσως με μια δόση υπερβολής, με το βομβαρδισμό της Βαγδάτης: καταστρέφουμε την υποδομή μιας ολόκληρης πόλης και ελπίζουμε ότι οι κάτοικοι θα την ξαναχτίσουν μόνοι τους, εθελοντικά ή και με τη βοήθεια ιδιωτικών εταιρειών. Με το κράτος να απουσιάζει όμως, για τι «Μεγάλη Κοινωνία» μιλάμε; Μάλλον για πορεία προς το Θατσερικό "there is no such thing as society”. Αν και η ίδια αργότερα διευκρίνισε, όπως αναφέρει το περιοδικό New Statesman, ότι διαφωνεί με την εξίσωση της κοινωνίας με το κράτος και όχι με τους ανθρώπους. Και, όπως υποστηρίζει το περιοδικό, πώς θα αντιμετώπιζε η «Μεγάλη Κοινωνία» την οικονομική κρίση και τη διάσωση των χρεωκοπημένων κολοσσών;
Θα φανεί σύντομα ποια πορεία θα ακολουθήσει η κυβέρνηση σ' αυτό το θέμα και αν πρόκειται απλά για εκλογικό «σλόγκαν» ή για κάτι βαθύτερο. Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν μεθοδευμένη προσπάθεια διάλυσης του κράτους πρόνοιας. Ας ελπίσουμε τα γεγονότα να μας διαψεύσουν.
Άσυλο και δημοκρατία
του Στέλιου Μάινα
Πηγή: www.aixmi.gr
«Το άσυλο κατάντησε προστάτης εγκληματιών».
«Να καταργηθεί το άσυλο, φτάνει πια το δούλεμα».
«Επιτέλους τι θα γίνει με το άσυλο; Έχουμε θεσμοθετήσει την παρανομία;»
Σε όλους τους τόνους και ενορχηστρωμένα, ακούω εδώ και καιρό, στην αρχή κάποιες αραιές και χαμηλές φωνές, και τελευταία με συνδυασμένα και «ομοθυμαδόν» πυρά, απ’ όλους τους χώρους, διάφορους θερμόαιμους και αγανακτισμένους να απαιτούν την άμεση κατάργηση ενός «απαρχαιωμένου και παρεξηγημένου» θεσμού…
Είναι αλήθεια, πως από πολλές απόψεις είναι πράγματι απογοητευτική η εικόνα των ΑΕΙ, και από αισθητικής αλλά και λειτουργικής πλευράς. Επανειλημμένα εμποδίζεται το ακαδημαϊκό έργο, αυτό είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός. Σπασμένοι ή και κλεμμένοι υπολογιστές, διαλυμένες αίθουσες, «απαλλοτριωμένο» εκπαιδευτικό υλικό…
Συμφωνώ πώς αυτές είναι εικόνες που απουσιάζουν από τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά ιδρύματα. Αλλά αυτή είναι η μια πλευρά του νομίσματος… Η άλλη είναι κατά τη γνώμη μου και πιο ουσιαστική και αφορά την λειτουργία της Δημοκρατίας και αφορά την κληρονομιά της Δικτατορίας. Διότι πώς να το κάνουμε ο λαός μας έχει σταυρωθεί για μια εφταετία κι έχει παλέψει για την κατάκτηση της ελευθερίας της έκφρασης του, κι ας μην ξεχνάμε πως έχει χυθεί αίμα για να μη μας φωνάζουν «δι υπόθεσίν μας» στο τμήμα, και για να μην αποκλείουν τα παιδιά μας από τα πανεπιστήμια «λόγω κοινωνικών φρονημάτων».
Ε, λοιπόν, για κάτι που μπορεί να περηφανευτεί εκείνη η νεολαία που σήμερα έχει «γκριζάρει» κυριολεκτικά και μεταφορικά, είναι αυτό το ΑΣΥΛΟ, γιατί έχει καταφέρει με τους αγώνες της να δώσει ουσιαστική αξία σ’ έναν κορυφαίο θεσμό, που μπορεί να βρει καταφύγιο ο πολιτικά κατατρεγμένος, ο διαφωνών. Ήταν σοφοί οι Αρχαίοι Αθηναίοι που διατήρησαν το Άβατο στους ναούς τους.
Ακόμα και πιο προωθημένες και Δημοκρατικές κοινωνίες, έχουν ανάγκη από μια «κάψουλα διαφυγής», από ένα Άβατο στις εξουσίες και τα όργανά της, ακόμα κι οι πιο ανεκτικές κοινωνίες έχουν ανάγκη από χώρους ζύμωσης και αμφισβήτησής τους. Μπορεί πολλές φορές να μην καταλαβαίνουμε τους νέους, αλλά αυτοί θα παλέψουν στον κόσμο που θα ζήσουν, δεν θα τους βάλουμε εμείς το γύψο που θα τους φέρει στα δικά μας μέτρα!
Το Άσυλο είναι σύμβολο του πολιτισμού μας και απομεινάρι του «Αθηναϊκού μας Κλέους» και διατηρεί την αξία του παρά την κατά καιρούς καταπάτηση, σκύλευση, την απαξίωση, την εκμετάλλευσή του. Όσον αφορά εκείνους τους ανέστιους λαθρομετανάστες που τους βρήκαν καταφύγιο σ’ έναν από τους Ναούς της Δημοκρατίας, τη Νομική, και που κατά την ταπεινή μου γνώμη ήταν άκαιρη και άστοχη ενέργεια όχι αυτών με τα ραμμένα στόματα αλλά αυτών που τους πήγαν εκεί.
Ας δείξουμε, τώρα, αυτές τις δύσκολες για τη χώρα στιγμές, την αλληλεγγύη μας στους κυνηγημένους από τα καθεστώτα, γιατί σίγουρα θα υπάρχουν κι άλλες πατρίδες που έχουν τους δικούς τους «Μανδηλαράδες» και «Παναγούληδες», θα υπάρχουν κι αλλού ΕΑΤ ΕΣΑ που τους περιμένουν, ας μην σκεπάσει με τη σκόνη της λήθης το αγαθό που ο δικός μας τόπος γέννησε…
Πηγή: www.aixmi.gr
«Το άσυλο κατάντησε προστάτης εγκληματιών».
«Να καταργηθεί το άσυλο, φτάνει πια το δούλεμα».
«Επιτέλους τι θα γίνει με το άσυλο; Έχουμε θεσμοθετήσει την παρανομία;»
Σε όλους τους τόνους και ενορχηστρωμένα, ακούω εδώ και καιρό, στην αρχή κάποιες αραιές και χαμηλές φωνές, και τελευταία με συνδυασμένα και «ομοθυμαδόν» πυρά, απ’ όλους τους χώρους, διάφορους θερμόαιμους και αγανακτισμένους να απαιτούν την άμεση κατάργηση ενός «απαρχαιωμένου και παρεξηγημένου» θεσμού…
Είναι αλήθεια, πως από πολλές απόψεις είναι πράγματι απογοητευτική η εικόνα των ΑΕΙ, και από αισθητικής αλλά και λειτουργικής πλευράς. Επανειλημμένα εμποδίζεται το ακαδημαϊκό έργο, αυτό είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός. Σπασμένοι ή και κλεμμένοι υπολογιστές, διαλυμένες αίθουσες, «απαλλοτριωμένο» εκπαιδευτικό υλικό…
Συμφωνώ πώς αυτές είναι εικόνες που απουσιάζουν από τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά ιδρύματα. Αλλά αυτή είναι η μια πλευρά του νομίσματος… Η άλλη είναι κατά τη γνώμη μου και πιο ουσιαστική και αφορά την λειτουργία της Δημοκρατίας και αφορά την κληρονομιά της Δικτατορίας. Διότι πώς να το κάνουμε ο λαός μας έχει σταυρωθεί για μια εφταετία κι έχει παλέψει για την κατάκτηση της ελευθερίας της έκφρασης του, κι ας μην ξεχνάμε πως έχει χυθεί αίμα για να μη μας φωνάζουν «δι υπόθεσίν μας» στο τμήμα, και για να μην αποκλείουν τα παιδιά μας από τα πανεπιστήμια «λόγω κοινωνικών φρονημάτων».
Ε, λοιπόν, για κάτι που μπορεί να περηφανευτεί εκείνη η νεολαία που σήμερα έχει «γκριζάρει» κυριολεκτικά και μεταφορικά, είναι αυτό το ΑΣΥΛΟ, γιατί έχει καταφέρει με τους αγώνες της να δώσει ουσιαστική αξία σ’ έναν κορυφαίο θεσμό, που μπορεί να βρει καταφύγιο ο πολιτικά κατατρεγμένος, ο διαφωνών. Ήταν σοφοί οι Αρχαίοι Αθηναίοι που διατήρησαν το Άβατο στους ναούς τους.
Ακόμα και πιο προωθημένες και Δημοκρατικές κοινωνίες, έχουν ανάγκη από μια «κάψουλα διαφυγής», από ένα Άβατο στις εξουσίες και τα όργανά της, ακόμα κι οι πιο ανεκτικές κοινωνίες έχουν ανάγκη από χώρους ζύμωσης και αμφισβήτησής τους. Μπορεί πολλές φορές να μην καταλαβαίνουμε τους νέους, αλλά αυτοί θα παλέψουν στον κόσμο που θα ζήσουν, δεν θα τους βάλουμε εμείς το γύψο που θα τους φέρει στα δικά μας μέτρα!
Το Άσυλο είναι σύμβολο του πολιτισμού μας και απομεινάρι του «Αθηναϊκού μας Κλέους» και διατηρεί την αξία του παρά την κατά καιρούς καταπάτηση, σκύλευση, την απαξίωση, την εκμετάλλευσή του. Όσον αφορά εκείνους τους ανέστιους λαθρομετανάστες που τους βρήκαν καταφύγιο σ’ έναν από τους Ναούς της Δημοκρατίας, τη Νομική, και που κατά την ταπεινή μου γνώμη ήταν άκαιρη και άστοχη ενέργεια όχι αυτών με τα ραμμένα στόματα αλλά αυτών που τους πήγαν εκεί.
Ας δείξουμε, τώρα, αυτές τις δύσκολες για τη χώρα στιγμές, την αλληλεγγύη μας στους κυνηγημένους από τα καθεστώτα, γιατί σίγουρα θα υπάρχουν κι άλλες πατρίδες που έχουν τους δικούς τους «Μανδηλαράδες» και «Παναγούληδες», θα υπάρχουν κι αλλού ΕΑΤ ΕΣΑ που τους περιμένουν, ας μην σκεπάσει με τη σκόνη της λήθης το αγαθό που ο δικός μας τόπος γέννησε…
Τετάρτη 2 Φεβρουαρίου 2011
Ως ελάχιστη ευγνωμοσύνη και φόρο τιμής στους Νεκρούς Πολίτες της Αιγύπτου
Εχουνε νομικά βιβλία και διατάγματα
Εχουνε φυλακές και οχυρώσεις
Εχουνε δεσμοφύλακες και δικαστές
Που παίρνουνε πολλά λεφτά κι έτοιμοι για όλα είναι.
…
Εχουνε αστυφύλακες και στρατιώτες
Που παίρνουνε λίγα λεφτά και έτοιμοι για όλα είναι.
Ναι, μα για ποιο σκοπό;
Τόσο πανίσχυροι λοιπόν είναι οι εχτροί τους;
Πιστεύουνε πως πρέπει να υπάρχει ένα στήριγμα
Που αυτούς που καταρρέουν στηρίζει.
Μια μέρα, και σύντομα θα γίνει αυτό
Θα δούνε πως σε τίποτα όλα αυτά δεν τους χρειάζονται άλλο.
Και τότε θα μπορούνε να στριγγλίζουν «Αλτ!» πιο δυνατά ακόμη
Γιατί τότε ούτε τα κανόνια, ούτε τα λεφτά
Αλλο πια δε θα τους προστατεύουν.
Μπ. Μπρεχτ, "Εχουνε νομικά βιβλία και διατάγματα"
Εχουνε φυλακές και οχυρώσεις
Εχουνε δεσμοφύλακες και δικαστές
Που παίρνουνε πολλά λεφτά κι έτοιμοι για όλα είναι.
…
Εχουνε αστυφύλακες και στρατιώτες
Που παίρνουνε λίγα λεφτά και έτοιμοι για όλα είναι.
Ναι, μα για ποιο σκοπό;
Τόσο πανίσχυροι λοιπόν είναι οι εχτροί τους;
Πιστεύουνε πως πρέπει να υπάρχει ένα στήριγμα
Που αυτούς που καταρρέουν στηρίζει.
Μια μέρα, και σύντομα θα γίνει αυτό
Θα δούνε πως σε τίποτα όλα αυτά δεν τους χρειάζονται άλλο.
Και τότε θα μπορούνε να στριγγλίζουν «Αλτ!» πιο δυνατά ακόμη
Γιατί τότε ούτε τα κανόνια, ούτε τα λεφτά
Αλλο πια δε θα τους προστατεύουν.
Μπ. Μπρεχτ, "Εχουνε νομικά βιβλία και διατάγματα"
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
